19.11.2026 -Türkiye Son Habercilikte Son İhsan Doğan

Maddeler Halinde Fatih Sultan Mehmed Döneminin Önemli Olayları

Maddeler Halinde Fatih Sultan Mehmed Döneminin Önemli Olayları

Maddeler Halinde Fatih Sultan Mehmed Döneminin Önemli Olayları

Fatih Sultan Mehmed Dönemi (1451-1481)

Fatih Sultan Mehmed (II. Mehmed), 30 Mart 1432’de Edirne’de dünyaya geldi. Babası Sultan II. Murad’dır. Şehzadeliği sırasında Manisa’da valilik yaptı, devrin tanınmış âlimlerinden ders gördü ve birden fazla yabancı dil öğrendi.

Babasının tahttan çekilmesi üzerine 1444’te, on iki yaşında ilk kez padişah oldu. II. Murad 1446’da tekrar tahta dönünce Manisa’ya gönderildi. Babasının vefatının ardından Şubat 1451’de ikinci kez tahta çıktı ve ölümüne kadar yaklaşık otuz yıl hüküm sürdü. Osmanlı Devleti’nin yedinci padişahıdır.

29 Mayıs 1453’te İstanbul’u fethederek Bizans’a son verdi ve “Fatih” lakabıyla anıldı. 3 Mayıs 1481’de yeni bir sefere çıktığı sırada Üsküdar ile Gebze arasındaki Hünkârçayırı’nda vefat etti; Fatih Camii’nin yanındaki türbeye defnedildi.

Kronolojik Olarak Fatih Sultan Mehmed Dönemi

1451 yılında II. Murad’ın ölümü üzerine Fatih ikinci kez tahta çıktı. Karamanoğlu İbrahim Bey’in saldırıları üzerine Karaman’la barış yapıldı. Venedik ile ahidname yenilendi, Macaristan’la üç yıllık ateşkes imzalandı.

1452 yılında Anadoluhisarı’nın karşısına Boğazkesen (Rumeli) Hisarı yaptırıldı. Hisar ağustos sonunda tamamlandı ve İstanbul’a yönelik hazırlıklar bitti.

1453 yılında 6 Nisan – 29 Mayıs arasında süren kuşatmanın ardından İstanbul fethedildi. Bizans İmparatorluğu sona erdi, şehir devletin başkenti oldu, Ayasofya camiye çevrildi. Galata 1 Haziran’da Cenevizlilerden teslim alındı.

1454 yılında Venedik ile ticaret antlaşması yapıldı. Sırbistan’a ilk sefer düzenlendi, Karadeniz’e donanma gönderilerek Kefe’deki Cenevizliler haraca bağlandı.

1455 yılında ikinci Sırbistan seferiyle Novobrdo ve çevresindeki gümüş madenleri alındı. Boğdan Beyi Osmanlı’ya bağlılığı ve yıllık haracı kabul etti.

1456 yılında Belgrad kuşatması başarısızlıkla sonuçlandı; Fatih savaşın içinde yaralandı. Aynı yıl Kuzey Ege’de Enez, İmroz ve Limni alındı.

1458 yılında Mora’ya sefer yapıldı ve Despot Konstantin’e ait yerler ele geçirildi. Fatih bu sırada Atina’yı ziyaret etti.

1459 yılında Semendire’nin teslimiyle Sırbistan doğrudan Osmanlı idaresine girdi. Amasra Cenevizlilerden savaşsız alındı.

1460 yılında Mora yarımadası, Venedik’in elindeki kıyı kaleleri dışında tamamen Osmanlı hâkimiyetine geçti.

1461 yılında Sinop ve Trabzon çevresi alındı; Trabzon Rum İmparatorluğu sona erdi.

1462 yılında Eflak seferiyle Voyvoda Vlad (Kazıklı Voyvoda) kaçırıldı, yerine kardeşi Radu getirildi. Eylül’de Midilli adası Osmanlı topraklarına katıldı.

1463 yılında Bosna Krallığı fethedildi. Argos’un alınmasının ardından Venedik savaş kararı aldı ve on altı yıl sürecek Osmanlı-Venedik Savaşı başladı. 1463-64 kışında Çanakkale Boğazı’nın iki yakasına Kilitbahir ve Sultaniye kaleleri yapıldı.

1464 yılında Mora’da Venedik kuvvetleri yenildi. Yayça kuşatması ise sonuç vermedi.

1466-1467 yıllarında Arnavutluk’ta İskender Bey’e karşı iki sefer yapıldı, İlbasan Kalesi inşa edildi.

1468 yılında Karaman seferiyle Konya ve Gevele Kalesi alındı. Arnavut İskender Bey öldü.

1470 yılında Eğriboz Adası 11 Temmuz’da fethedildi. Fatih Camii çevresinde Sahn-ı Semân medreseleri yaptırıldı.

1471-1472 yıllarında Gedik Ahmed Paşa ve İshak Paşa’nın Karaman seferleri sürdü. Haçlı donanması Antalya ve İzmir’i yağmaladı. Karamanoğulları ile Akkoyunlu kuvvetleri Tokat’a baskın yaptı, ancak Eflatunpınar’da yenildi.

1473 yılında 11 Ağustos’ta Otlukbeli Savaşı’nda Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan yenildi.

1474 yılında Karaman’da son harekât yapıldı. Şehzade Mustafa vefat etti.

1475 yılında Boğdan’a gönderilen Osmanlı ordusu yenildi. 6 Haziran’da Kefe teslim oldu ve Kırım Hanlığı Osmanlı’ya bağlandı.

1476 yılında Fatih bizzat Boğdan seferine çıktı. Voyvoda Stefan’ın ordusunu yendi, Suceava’yı yaktı, fakat voyvodayı yakalayamadı.

1477-1478 yıllarında Venedik topraklarına akınlar düzenlendi. Fatih 1478’de İşkodra’yı kuşattı. Kruya (Akçahisar) 16 Haziran 1478’de teslim oldu. Aynı yıl Uzun Hasan öldü.

1479 yılında 25 Ocak’ta imzalanan İstanbul Antlaşması ile Venedik Savaşı sona erdi. Venedikli ressam Gentile Bellini, Fatih’in portresini yapmak üzere İstanbul’a geldi.

1480 yılında Rodos’a yapılan sefer yaklaşık doksan günlük kuşatmaya rağmen sonuçsuz kaldı. Gedik Ahmed Paşa 11 Ağustos’ta Güney İtalya’daki Otranto’yu aldı.

1481 yılında Fatih 3 Mayıs’ta vefat etti. Yerine II. Bayezid geçti ve kardeşi Cem’le taht mücadelesi başladı. Otranto’daki Osmanlı muhafızları eylülde teslim oldu.

Maddeler Halinde Fatih Sultan Mehmed Döneminin Önemli Olayları

1. İstanbul’un Fethi (1453)

Fethin Sebepleri

a) İstanbul’un Anadolu ile Rumeli arasında durarak Osmanlı topraklarının bütünlüğünü bölmesi,

b) Bizans’ın elindeki Osmanlı şehzadesi Orhan Çelebi’yi taht rakibi olarak kullanma ihtimali,

c) Şehrin Haçlı hareketleri için dayanak olabilecek bir konumda bulunması,

d) Genç padişahın fethi, otoritesini sağlamlaştırmanın ilk şartı olarak görmesi.

Fetih Öncesi Hazırlıklar

a) 1452’de Boğazkesen (Rumeli) Hisarı’nın yapılması,

b) 1451’de Venedik ile ahidnamenin yenilenmesi ve Macaristan’la ateşkes yapılması,

c) Kuşatma için büyük toplar, ordu ve donanma hazırlanması.

Fethin Sonuçları

a) Bizans İmparatorluğu sona erdi.

b) İstanbul başkent oldu, Ayasofya camiye çevrildi.

c) II. Mehmed “Fatih” lakabıyla anılmaya başladı.

d) Boğazlar ve Karadeniz ticaret yolları Osmanlı kontrolüne girdi.

e) Fetih Avrupa’da büyük yankı yarattı ve yeni Haçlı çağrılarına yol açtı. Tarih yazımında Orta Çağ’ın sonu, Yeni Çağ’ın başlangıcı sayıldı.

2. Balkanlar’daki Fetihler

a) Sırbistan: Semendire’nin teslimiyle (1459) doğrudan Osmanlı idaresine girdi.

b) Mora: 1458-1460 seferleriyle Venedik’in kıyı kaleleri dışındaki yarımada alındı.

c) Eflak: 1462 seferinde Voyvoda Vlad kaçırıldı, yerine kardeşi Radu getirildi.

d) Bosna: 1463’te fethedildi.

e) Arnavutluk: İskender Bey’le uzun mücadele sürdü. Kruya 1478’de teslim oldu, İşkodra 1479 antlaşmasıyla Osmanlı’ya geçti.

f) Boğdan: 1476 seferinde Voyvoda Stefan’ın ordusu yenildi, ancak ülke Osmanlı’ya haraçgüzar olarak kaldı.

Not: 1456’daki Belgrad kuşatması başarısız oldu; şehir Macarların elinde kaldı.

3. Anadolu’da Hâkimiyetin Güçlenmesi

a) Amasra 1459’da, Sinop ve Trabzon çevresi 1461’de alındı; Trabzon Rum İmparatorluğu sona erdi.

b) Karaman: 1468’de Konya ve Gevele Kalesi alındı. Gedik Ahmed Paşa’nın 1471-1474 seferleriyle Karamanoğulları’nın direnişi kırıldı.

c) Dulkadır Beyliği’nde Osmanlı yanlısı Şehsuvar Bey 1467’de tahta çıkarıldı.

4. Otlukbeli Savaşı (1473)

Sebepleri

a) Karamanoğulları’nın Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’dan yardım istemesi,

b) Venedik’in Uzun Hasan’la Osmanlı’ya karşı ittifak arayışı,

c) Uzun Hasan’ın Anadolu beyleri üzerinde üstünlük iddiası ve Osmanlı’nın Trabzon’u alması,

d) Karamanoğulları ile Akkoyunlu kuvvetlerinin 1472’de Tokat’a baskın yapması.

Sonuçları

a) 11 Ağustos 1473’te Akkoyunlu ordusu bozguna uğradı, Uzun Hasan kaçtı.

b) Fırat’ın batısındaki Anadolu’da Osmanlı hâkimiyeti kesinleşti.

c) Venedik’in doğudan destek umudu zayıfladı.

d) Uzun Hasan, Osmanlı topraklarına bir daha saldırmamayı kabul ederek barış istedi.

5. Osmanlı-Venedik Savaşı (1463-1479)

Sebepleri

a) Argos’un Osmanlı eline geçmesi ve Venedik’in Mora’daki çıkarlarını kaybetmek istememesi,

b) Venedik, Macaristan ve papalık arasındaki ittifak,

c) Osmanlı’nın Ege adaları, Arnavutluk ve Mora’da genişlemesi.

Sonuçları (İstanbul Antlaşması, 25 Ocak 1479)

a) Venedik İşkodra’yı, Kruya’yı, Limni ve Eğriboz adalarını Osmanlı’ya bıraktı.

b) Venedik yıllık 10.000 altın ödemeyi kabul etti.

c) Venedik’in İstanbul’da balyoz bulundurma ve kendi tebaasının davalarına bakma hakkı sürdü.

d) Osmanlı, İnebahtı, Koron ve Modon’u alamasa da Venedik’i Arnavutluk, Mora ve Kuzey Ege’den uzaklaştırdı.

6. Karadeniz’in Osmanlı Kontrolüne Girmesi

a) 1454’te Kefe’deki Ceneviz kolonileri haraca bağlandı.

b) Amasra (1459) ve Sinop-Trabzon (1461) alınarak Anadolu kıyıları Osmanlı’ya katıldı.

c) 1475’te Gedik Ahmed Paşa Kefe’yi aldı; Ceneviz kolonileri Osmanlı’ya geçti, Kırım Hanlığı Osmanlı’ya bağlandı.

d) 1479’da gönderilen donanma Taman ve Çerkez sahillerindeki Anapa, Kopa ve Matrega’yı aldı.

7. Devlet Teşkilatı ve İç Siyaset

a) Fatih, hâkimiyetin bölünmezliği için kardeş katlini nizâm-ı âlem gereği câiz saydı.

b) Çandarlı Halil Paşa’nın nüfuzu kırıldı; Karamânî Mehmed Paşa dışındaki vezîriâzamlar kul kökenli oldu.

c) Kapıkulu ordusu yeniden düzenlendi: maaşlar artırıldı, sayı iki katına çıkarıldı, sekban bölükleri kuruldu.

d) Seferlerin masrafı için 1451, 1460, 1470, 1475 ve 1481’de yeni akçe çıkarıldı. Mülk ve vakıf topraklarının timara çevrilmesi halk ve ulemâda hoşnutsuzluk yarattı; II. Bayezid tahta geçince bunları iade etti.

e) Ortodoks ve Ermeni patrikleri ile Yahudi hahambaşı İstanbul’a yerleştirildi; Rumlara şehirde iskân izni verildi.

8. İlim, Sanat ve İmar

a) Fatih Camii çevresinde Sahn-ı Semân medreseleri yaptırıldı (1470).

b) Bazı kiliseler medreseye çevrildi, Ayasofya Medresesi açıldı.

c) Ali Kuşçu, Molla Gürânî ve Hocazâde gibi âlimler himaye edildi.

d) Topkapı Sarayı ile Çinili Köşk yaptırıldı; Gentile Bellini 1479-1481 arasında İstanbul’da bulundu.

e) Fatih “Avnî” mahlasıyla şiirler yazdı.

9. Son Seferler ve Ölüm

a) 1480’de Rodos kuşatması yaklaşık doksan gün sürdü, ancak şehir alınamadı.

b) Gedik Ahmed Paşa 11 Ağustos 1480’de Otranto’yu aldı.

c) Fatih, yeni bir sefer için Üsküdar’a geçtikten sonra 3 Mayıs 1481’de Hünkârçayırı’nda öldü. Ölüm sebebi olarak nikris hastalığı gösterilir; zehirlenme iddiaları başka kaynaklarca doğrulanmaz.

d) Oğulları Cem ve Bayezid arasındaki taht mücadelesini Bayezid kazandı. Otranto’daki Osmanlı muhafızları eylül 1481’de teslim oldu.

Kaynak: Halil İnalcık, “Mehmed II”, TDV İslâm Ansiklopedisi

Reklam
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.